ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

Οι πιό κάτω 100 ερωτήσεις δόθηκαν στην γραπτή δοκιμασία για την επιλογή διευθυντών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης το Σάββατο 17 Μαρτίου 2007 και τώρα πιά αποτελούν ένα χρήσιμο υλικό γι αυτούς που ασχολούνται με τη θεωρία της διοίκησης της εκπαίδευσης.
Στο τέλος παρατίθενται και οι σωστές απαντήσεις. 


1 Μια από τις δραστηριότητες ενός ηγετικού στελέχους είναι ο σχεδιασμός και ο προγραμματισμός. Στην περίπτωση του σχεδιασμού ο καθορισμός του αντικειμενικού σκοπού είναι:
   α) συγκεκριμένος
   β) γενικός και λεπτομερειακός
   γ) γενικός και αφηρημένος
   δ) συγκεκριμένος και οριστικός

2 Τη διοικητική λειτουργία του προγραμματισμού ενός εκπαιδευτικού οργανισμού επηρεάζουν ΑΡΝΗΤΙΚΑ:
   α) η αβεβαιότητα του οργανωσιακού περιβάλλοντος
   β) η αντίσταση στην αλλαγή
   γ) η επίδραση εξω-οργανωσιακών παραγόντων
   δ) όλα τα παραπάνω

3 Σ' ένα σύστημα διοίκησης με αντικειμενικούς σκοπούς ποιο από τα παρακάτω ΔΕΝ αποτελεί πλεονέκτημα του συστήματος;
   α) Η αποσαφήνιση των οργανωτικών ρόλων και της οργανωτικής δομής
   β) Η επικράτηση της έντονης γραφειοκρατικής σκέψης
   γ) Η ανάπτυξη αποτελεσματικών τεχνικών ελέγχου-συντονισμού
   δ) Η εξέλιξη των υφισταμένων στην ιεραρχική δομή του οργανισμού

4 Η σημαντικότητα του οργανογράμματος ενός εκπαιδευτικού οργανισμού έγκειται στο γεγονός ότι μέσω αυτού:
   α) παρουσιάζεται ο βαθμός εξουσίας και ευθύνης σε κάθε θέση εργασίας
   β) παρέχεται η πραγματική διάκριση της «γραμμής» από το «επιτελείο»
   γ) περιγράφονται οι ανθρώπινες σχέσεις
   δ) παρέχεται καλύτερη επικοινωνία και εποπτεία ανάμεσα στις διάφορες βαθμίδες της διοίκησης

5 Ποιο από τα παρακάτω χαρακτηριστικά ΔΕΝ αποτελεί στοιχείο της άτυπης οργάνωσης;
    α) Η ικανοποίηση του κοινωνικού αισθήματος
   β) Τα όρια
   γ) Οι κοινοί στόχοι
   δ) Η ταύτιση αντιλήψεων

6 Ποιο από τα παρακάτω στοιχεία ΔΕΝ ανήκει στην έννοια της εξουσιοδότησης;
   α) Η αρμοδιότητα
   β) Η εξουσία
   γ) Η ευθύνη
   δ) Η οργανωτική δομή

7 Ένα στρατηγικό πρόγραμμα διακρίνεται από άλλους τύπους προγραμμάτων διότι:
   α) καθορίζει μακροχρόνιους στόχους
   β) καταρτίζεται στα υψηλά κλιμάκια της διοικητικής ιεραρχίας
   γ) προσδιορίζει τη θέση του οργανισμού μέσα στο περιβάλλον του
   δ) όλα τα παραπάνω

8 Ποιο από τα παρακάτω ΔΕΝ αποτελεί πλεονέκτημα των συλλογικών αποφάσεων;
   α) Η ασάφεια υπευθυνότητας
   β) Η γνώση πολλών ατόμων
   γ) Η αύξηση της αποδοχής των λύσεων
   δ) Η ύπαρξη δημοκρατικής διαδικασίας

9 Στη διοίκηση σπάνια μπορεί να επιτευχθεί ο πλήρης ορθολογισμός διότι:
   α) οι αποφάσεις λαμβάνονται για το μέλλον
   β) είναι αδύνατο να διατυπωθούν όλες οι εναλλακτικές λύσεις
   γ) δεν μπορούν να αναλυθούν όλες οι εναλλακτικές προτάσεις
   δ) συντρέχουν όλοι οι παραπάνω λόγοι

10 Το σύστημα οργάνωσης της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων είναι:
   α) γραμμικό ή ιεραρχικό σύστημα
   β) λειτουργικό σύστημα
   γ) γραμμικό-επιτελικό (μικτό) σύστημα
   δ) κανένα από τα παραπάνω

11 Ποια πρέπει να είναι η πρώτη ενέργεια της διοίκησης ενός εκπαιδευτικού οργανισμού προκειμένου να υλοποιηθεί αποτελεσματικά μια αττόφαστ\ της;
   α) Να κάνει την κατάλληλη οργάνωση
   β) Να δημιουργήσει δίκτυο επικοινωνιών
   γ) Να παρέχει την απαραίτητη οργανωτική υποστήριξη
   δ) Να κάνει προσεκτικό προγραμματισμό

12 Οι εκπαιδευτικοί οι οποίοι θα επιλεγούν και θα τοποθετηθούν σε Διευθύνσεις και Γραφεία Εκπαίδευσης, θεωρούνται ηγετικά στελέχη. Ποια πρέπει να είναι η πρώτη τους ενέργεια ως ηγετικά στελέχη;
   α) Να οργανώσουν τις δραστηριότητες της υπηρεσίας τους
   β) Να συντονίσουν τις επιμέρους δραστηριότητες των υφισταμένων τους
   γ) Να προγραμματίσουν το διοικητικό έργο της υπηρεσίας τους
   δ) Να δημιουργήσουν κλίμα ανοιχτής επικοινωνίας με όλους τους υφισταμένους τους

13 Ένα ηγετικό στέλεχος το χαρακτηρίζει:
   α) η εξουσία και η ευθύνη
   β) το δικαίωμα να καθοδηγεί τους υφισταμένους του
   γ) το δικαίωμα για αυτόβουλη απόφαση
   δ) όλα τα παραπάνω

14 Παράγοντες που δυσκολεύουν το έργο της διοίκησης της εκπαίδευσης στην επιλογή των ηγετικών στελεχών είναι:
   α) η έλλειψη της περιγραφής της διοικητικής εργασίας και της αξιόπιστης εκτίμησης της σχετικής
απόδοσης των στελεχών
   β) η έλλειψη αυτογνωσίας και αντικειμενικότητας από την πλευρά των κρινόμενων εκπαιδευτικών
   γ) η δυσκολία εκτίμησης με ακρίβεια όλων των κριτηρίων
   δ) όλοι οι παραπάνω παράγοντες

15 Υποστηρίζεται ότι ο δημοκρατικός διευθυντής αποτελεί βασικό παράγοντα διαμόρφωσης θετικού κλίματος στο σχολείο. Ο όρος «δημοκρατικός» σημαίνει:
   α) ο διευθυντής δίνει εντολές με ευγενικό τρόπο
   β) ο διευθυντής συζητά τα θέματα του σχολείου με όλους τους διδάσκοντες
   γ) ο διευθυντής ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς να συμμετέχουν ενεργά στις συνεδριάσεις του
συλλόγου διδασκόντων
   δ) ο διευθυντής και τα μέλη του συλλόγου διδασκόντων λαμβάνουν από κοινού αποφάσεις για
ζητήματα που αφορούν το σχολείο

16 Ένα αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου εξαρτάται κυρίως από:
   α) το βαθμό αντικειμενικότητας του
   β) το μέγεθος του οργανισμού
   γ) το είδος του οργανισμού στον οποίο πρόκειται να εφαρμοστεί
   δ) την ωριμότητα των εργαζομένων

17 Η διαδικασία του ελέγχου ακολουθεί τη λογική του σχεδιασμού-προγραμματισμού. Να εντοπίσετε το στοιχείο που αποτελεί το πρώτο στάδιο αυτής της διαδικασίας.
   α) Η μέτρηση της απόδοσης
   β) Η σύγκριση της απόδοσης
   γ) Ο καθορισμός προτύπου
   δ) Η διόρθωση απόκλισης

18 Ο/Η εκπαιδευτικός - δημόσιος υπάλληλος που κωλύεται να προσέλθει στην υπηρεσία λόγω ασθενείας:
   α) ενημερώνει την υπηρεσία του μετά από τρεις μέρες
   β) ενημερώνει την υπηρεσία του για την αδυναμία προσέλευσης του την ίδια μέρα
   γ) δεν υποχρεούται να ενημερώσει την υπηρεσία του
   δ) τίποτα από τα παραπάνω

19 Τα μαθήματα στα σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μπορούν να διακοπούν λόγω εκτάκτων αναγκών, από:
   α) το διευθυντή Εκπαίδευσης ή τον προϊστάμενο Γραφείου Εκπαίδευσης
   β) το δήμαρχο ή τον πρόεδρο της κοινότητας
   γ) το νομάρχη ή τον υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων
   δ) το διευθυντή του σχολείου ή το σύλλογο διδασκόντων

20 Τα υπηρεσιακά βιβλία του δημόσιου σχολείου σελιδομετρούνται και θεωρούνται από:
   α) το διευθυντή Εκπαίδευσης
   β) το διευθυντή του σχολείου
   γ) το νομάρχη
   δ) το διευθυντή Εκπαίδευσης ή τον προϊστάμενο Γραφείου Εκπαίδευσης

21 Η χορήγηση κανονικής άδειας στους εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης:
   α) αποτελεί υποχρέωση για το αρμόδιο διοικητικό όργανο
   β) ανήκει στη διακριτική ευχέρεια του διοικητικού οργάνου
   γ) αποτελεί μορφή κινήτρου προς τους διδάσκοντες
   δ) αποτελεί πνεύμα κατανόησης προς τις ανάγκες του διδακτικού προσωπικού

22 Ο θεσμός της Περιφερειακής Διεύθυνσης πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θεσμοθετήθηκε με:
   α) το Νόμο 1566/1985
   β) το Νόμο 2525/1997
   γ) το Νόμο 2817/2000
   δ) το Νόμο 2986 /2002

23 Σε ποια από τις παρακάτω κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων ανήκει ο περιφερειακός διευθυντής Εκπαίδευσης;
   α) Στην κατηγορία του ισόβιου δημόσιου υπαλλήλου
   β) Στην κατηγορία του μόνιμου δημόσιου υπαλλήλου
   γ) Στην κατηγορία του έκτακτου δημόσιου υπαλλήλου
   δ) Στην κατηγορία του μετακλητού δημόσιου υπαλλήλου

24 Ποια από τις παρακάτω πειθαρχικές ποινές ΔΕΝ προβλέπεται στους εκπαιδευτικούς-δημοσίους υπαλλήλους από την ισχύουσα νομοθεσία;
   α) Ο υποβιβασμός κατά ένα βαθμό
   β) Η έγγραφη επίπληξη
   γ) Η δυσμενής μετάθεση
   δ) Το πρόστιμο έως τις αποδοχές τριών (3) μηνών

25 Ανάμεσα στις τεχνικές διευθέτησης των συγκρούσεων στα σχολεία είναι η «τεχνική της αντιπαράθεσης». Η επιτυχία της τεχνικής αυτής εξαρτάται κυρίως:
   α) από τον αριθμό των μελών του συλλόγου διδασκόντων
   β) από το κλίμα του σχολείου
   γ) από το είδος του προβλήματος και την προσωπικότητα των αντιμαχόμενων πλευρών
   δ) από τον αριθμό των μαθητών της σχολικής μονάδας

26 Μολονότι η τεχνική «χρήσης της εξουσίας» δίνει γρήγορη λύση σε ένα πρόβλημα, εντούτοις πρέπει να αποφεύγεται από τα ηγετικά στελέχη της εκπαίδευσης διότι:
   α) καταλήγει σε κερδισμένους και χαμένους
   β) μειώνεται η συνοχή της σχολικής κοινότητας
   γ) η λύση ενός προβλήματος πιθανόν να αποτελέσει την αιτία δημιουργίας κάποιου άλλου
   δ) συντρέχουν όλοι οι παραπάνω λόγοι

27 Στην αρχή του σχολικού έτους οι διευθυντές Διευθύνσεων και οι προϊστάμενοι Γραφείων Εκπαίδευσης καλούν συνήθως τους διευθυντές σχολικών μονάδων για την χάραξη στόχων καλής λειτουργίας των σχολείων. Αν ήσασταν εσείς προϊστάμενος Γραφείου Εκπαίδευσης τι θα συμβουλεύατε τους διευθυντές για τη δημιουργία θετικού κλίματος στα σχολεία τους;
   α) Να γνωρίζουν καλά τους νόμους και να προγραμματίζουν έγκαιρα όλες τις δραστηριότητες του
σχολείου
   β) Να τηρούν τις αναγκαίες αποστάσεις που απαιτεί η θέση τους και ο ρόλος τους
   γ) Να δίνουν έμφαση στην εκπαιδευτική διαδικασία
   δ) Να εμπλέκουν το διδακτικό προσωπικό στον προγραμματισμό και στη λήψη σοβαρών αποφάσεων

28 Από την ισχύουσα νομοθεσία γνωρίζουμε ότι ο(η) εκπαιδευτικός-δημόσιος υπάλληλος μπορεί να τεθεί σε δυνητική αργία όταν:
   α) του(της) επιβληθεί η ποινή της οριστικής παύσης
   β) στερηθεί την προσωπική του(της) ελευθερία ύστερα από ένταλμα προσωρινής κράτησης
   γ) υπάρχει βάσιμη υπόνοια για άτακτη διαχείριση
   δ) του(της) επιβλήθηκε η ποινή του υποβιβασμού κατά ένα βαθμό

29 Στον(στην) εκπαιδευτικό που τελεί σε κατάσταση αργίας καταβάλλεται:
   α) ολόκληρος ο μισθός του(της)
   β) τα τρία τέταρτα των αποδοχών του(της)
   γ) το ήμισυ των αποδοχών του(της)
   δ) μόνο ο βασικός μισθός του(της)

30 Δικαίωμα να υποβάλλουν αίτηση για αμοιβαία μετάθεση έχουν οι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι:
   α) έχουν τον ίδιο βαθμό
   β) ανήκουν στον ίδιο κλάδο
   γ) έχουν την ίδια ηλικία
   δ) έχουν συμπληρώσει τρία χρόνια υπηρεσίας μέχρι 31 Αυγούστου του έτους διενέργειας των μεταθέσεων

31 Ως προϊστάμενος Γραφείου Εκπαίδευσης τι θα συμβουλεύατε τους διευθυντές σχολικών μονάδων της περιφέρειας σας για να καταστούν αποτελεσματικά στελέχη;
   α) Να παρακινούν τους εκπαιδευτικούς για την ανάληψη δημιουργικών πρωτοβουλιών
   β) Να ενεργούν ως παράγοντες διοικητικής ανάπτυξης
   γ) Να χειρίζονται σωστά τις διαφορές που παρουσιάζονται στο σχολείο
   δ) Όλα τα παραπάνω

32 Το βασικό μειονέκτημα του κατασταλτικού ελέγχου είναι:
   α) η έλλειψη συνοχής του ανθρώπινου δυναμικού
   β) η άμεση επίβλεψη του έργου
   γ) η μη αλλαγή του αποτελέσματος που έχει ήδη πραγματοποιηθεί
   δ) η ανευθυνότητα των διευθυντικών στελεχών που διενεργούν τον έλεγχο

33 Σκοπός της διοικητικής λειτουργίας του ελέγχου είναι:
   α) η φροντίδα για τη διόρθωση της απόκλισης
   β) η διαπίστωση πότε και γιατί σημειώθηκε η απόκλιση από τα προγραμματισθέντα
   γ) η λήψη μέτρων, ώστε να μην επαναληφθεί στο μέλλον παρόμοια απόκλιση
   δ) όλα τα παραπάνω

34 Τα αναλυτικά προγράμματα εντάσσονται στην κατηγορία:
   α) των λειτουργικών προγραμμάτων
   β) των βραχυχρόνιων προγραμμάτων
   γ) των στρατηγικών προγραμμάτων
   δ) τίποτα από τα παραπάνω

35 Ο ιεραρχικός έλεγχος διακρίνεται:
   α) μόνο σε έλεγχο νομιμότητας
   β) μόνο σε έλεγχο σκοπιμότητας
   γ) σε έλεγχο νομιμότητας και σκοπιμότητας
   δ) κανένα από τα παραπάνω

36 Ποιοι εκ των υπαλλήλων που ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες προηγούνται (προβάδισμ
   α) κατά τη σχολική εορτή για την επέτειο της Εθνικής Παλιγγενεσίας, που οργανώνει διευθυντής σχολικής μονάδας;
   α) Οι προϊστάμενοι των Γραφείων Εκπαίδευσης
   β) Οι εκπαιδευτικοί της σχολικής μονάδας
   γ) Οι υπάλληλοι Ειδικών θέσεων (Ε.Ο.)
   δ) Οι διευθυντές άλλων σχολικών μονάδων

37 6 περιφερειακός διευθυντής Εκπαίδευσης για τους διευθυντές και υποδιευθυντές σχολικής μονάδας μπορεί να επιβάλει σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα 47/2006 την ποινή:
   α) της προσωρινής παύσης
   β) της επίπληξης
   γ) τη στέρηση του δικαιώματος της προαγωγής
   δ) του προστίμου μέχρι τις αποδοχές ενός (1) μηνός

38 Η πειθαρχική δίωξη εκπαιδευτικού - δημοσίου υπαλλήλου αρχίζει:
   α) με την εντολή διενέργειας Ε.Δ.Ε.
   β) με την κλήση σε απολογία από το υπηρεσιακό συμβούλιο
   γ) με την κατάθεση των μαρτύρων
   δ) με την κλήση σε απολογία από μονομελές πειθαρχικό όργανο

39 Πειθαρχική εξουσία στην εκπαίδευση ασκούν:
   α) ο διευθυντής σχολικής μονάδας
   β) ο νομάρχης
   γ) ο προϊστάμενος Γραφείου Εκπαίδευσης
   δ) κανένας από τους παραπάνω

40 Τα υπηρεσιακά συμβούλια δύνανται να επιβάλουν:
   α) τη ποινή της προσωρινής παύσης
   β) οποιαδήποτε πειθαρχική ποινή
   γ) μόνο τη ποινή της περικοπής αποδοχών
   δ) μόνο τη ποινή της έγγραφης επίπληξης

41 Το όριο της εποπτείας σε μια οργάνωση συνδέεται με :
   α) το βαθμό εξειδίκευσης των εργαζομένων
   β) το βαθμό ομαδοποίησης των εργασιών
   γ) το βαθμό συγκέντρωσης των αρμοδιοτήτων
   δ) τον αριθμό των υφισταμένων κάθε προϊσταμένου

42 Η συγκρότηση μιας άτυπης οργάνωσης:
   α) καλύπτει κυρίως κοινωνικές ανάγκες των μελών της
   β) κατατείνει συνειδητά στην επιδίωξη συγκεκριμένου σκοπού
   γ) οδηγεί στη δημιουργία μιας ευδιάκριτης οργανωτικής δομής
   δ) στηρίζεται σε παγιωμένους κανόνες λειτουργίας, που νομιμοποιούν τη δράση της

43 Το πλήθος των λειτουργιών της διοίκησης:
   α) είναι μόνο τέσσερις
   β) είναι πέντε
   γ) είναι οκτώ
   δ) εξαρτάται από την οπτική, που υιοθετεί ο κάθε μελετητής

44 Ποιο από τα παρακάτω αποτελεί βασικό μειονέκτημα του αποκεντρωτικού συστήματος;
   α) Η ταχύτητα στη λήψη των αποφάσεων
   β) Η τόνωση του αισθήματος ευθύνης στα περιφερειακά όργανα
   γ) Η καλύτερη χρησιμοποίηση των εξειδικευμένων ατόμων
   δ) Η προώθηση της ανάπτυξης της περιφέρειας

45 Βασικό έργο της σχολικής επιτροπής αποτελεί:
   α) η εξασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του σχολείου με κάθε πρόσφορο τρόπο
   β) η εξασφάλιση συνδέσμου μεταξύ Ο.Τ.Α και σχολείου
   γ) η χάραξη και υλοποίηση της εκπαιδευτικής πολιτικής του δήμου
   δ) η διαχείριση των πιστώσεων που διατίθενται για τις λειτουργικές δαπάνες των σχολικών μονάδων

46 Η σύσταση της σχολικής επιτροπής γίνεται με απόφαση:     α)δημάρχου
   β) δημάρχου που δημοσιεύεται στην εφημερίδα της κυβερνήσεως
   γ) προϊσταμένου Γραφείου Εκπαίδευσης
   δ) διευθυντή Εκπαίδευσης

47 Η αρμοδιότητα διάθεσης ή παραχώρησης σχολικών διδακτηρίων ή άλλων σχολικών χώρων σε φορείς, σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση Φ.353.1./324/105657/Δ1/16.10.02 (άρθρο 26, παρ.3 και 13) ανατίθεται:
   α) στο τμήμα εκπαιδευτικών θεμάτων της αντίστοιχης Διεύθυνσης Εκπαίδευσης
   β) στη Νομαρχία
   γ) στην Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης
   δ) στο διευθυντή της σχολικής μονάδας

48 Η ηγετική συμπεριφορά που βασίζεται στις υποθέσεις της «θεωρίας Χ» του Mc Gregor:
   α) δικαιώνει τα αυταρχικά και πατερναλιστικά συστήματα διοίκησης
   β) προσιδιάζει σε ένα πρότυπο δημοκρατικής ηγετικής συμπεριφοράς
   γ) προωθεί την ανάληψη ευθυνών και πρωτοβουλιών από τους υφισταμένους
   δ) δεν σχετίζεται σαφώς με κανένα πρότυπο ηγετικής συμπεριφοράς

49 Ποια από τις παρακάτω διαδικασίες ΔΕΝ ανήκει στη λειτουργία της οργάνωσης;
   α) Προσδιορισμός του πλαισίου μέσα στο οποίο καταμερίζεται το έργο του οργανισμού μεταξύ των
μελών του
   β) Διαμόρφωση λειτουργικών μονάδων με συγκεκριμένη αποστολή και ευθύνη
   γ) Εκχώρηση εξουσίας ανάμεσα στα ιεραρχικά κλιμάκια του οργανισμού
   δ) Λήψη μέτρων που στοχεύουν στη διόρθωση αποκλίσεων από τους στόχους του οργανισμού

50 Το πρότυπο ηγετικής συμπεριφοράς, σύμφωνα με το οποίο ο ηγέτης εκχωρεί αποφασιστικές του αρμοδιότητες σε υφισταμένους του, ονομάζεται:
   α) δημοκρατικό
   β) εξουσιοδοτικό
   γ) συμβουλευτικό
   δ) συμμετοχικό

51 Ποια από τις παρακάτω πράξεις είναι γενικά ανώτερης ιεραρχικής ισχύος;
   α) Το Προεδρικό Διάταγμα
   β) Ο Νόμος
   γ) Η Υπουργική Απόφαση
   δ) Η Εγκύκλιος

52 Ποιο από τα παρακάτω ΔΕΝ ανήκει στα κυριότερα μέσα προστασίας των διοικούμενων;
   α) Η αρχή της ισότητας των διοικούμενων
   β) Η αρχή της χρηστής διοίκησης
   γ) Η εφαρμογή του πειθαρχικού δικαίου
   δ) Η αιτιολόγηση των διοικητικών πράξεων

53 Το κύρος των πράξεων των συλλογικών οργάνων προϋποθέτει:
   α) τη νόμιμη συγκρότηση
   β) τη νόμιμη σύνθεση
   γ) τη νόμιμη λειτουργία
   δ) όλα τα παραπάνω

54 Ποιο από τα παρακάτω αποτελεί στοιχείο του προγραμματισμού;
   α) Ο σκοπός και οι στόχοι του οργανισμού
   β) Η διερεύνηση της επίτευξης των στόχων
   γ) Το οργανόγραμμα
   δ) Η παρώθηση των εργαζομένων

55 Με τη λειτουργία του ελέγχου ως βασικής λειτουργίας της διοίκησης:
   α) διερευνάται ο βαθμός αποτελεσματικότητας
   β) τίθενται η πολιτική και η κατεύθυνση του φορέα
   γ) συντονίζεται η δράση του φορέα
   δ) διαμορφώνονται η δομή και οι γραμμές εξουσίας

56 Ο σύλλογος διδασκόντων αποφασίζει να χρησιμοποιεί κάποιο εγχειρίδιο αντί του νομίμως εγκεκριμένου από το ΥΠΕΠΘ για τη διδασκαλία ενός μαθήματος. Ως προϊστάμενος Γραφείου Εκπαίδευσης τι θα συμβουλεύατε το διευθυντή της σχολικής μονάδας, εφόσον σας έθετε το θέμα;
   α) Να εφαρμόσει αυτή την απόφαση του συλλόγου διδασκόντων
   β) Να προωθήσει την απόφαση του συλλόγου διδασκόντων προς έγκριση στο σχολικό σύμβουλο της περιφέρειας του
   γ) Να μην επιτρέψει την εφαρμογή της συγκεκριμένης απόφασης συλλόγου διδασκόντων
   δ) Κανένα από τα παραπάνω

57 Η οργανοδιοικητική δομή του εκπαιδευτικού μας συστήματος διαρθρώνεται σε:
   α) τρία επίπεδα διοίκησης
   β) τέσσερα επίπεδα διοίκησης
   γ) πέντε επίπεδα διοίκησης
   δ) σε κανένα από τα παραπάνω

58 Κατά τη συνεδρίαση του ΠΥΣΠΕ, το οποίο είναι σε απαρτία, για να συζητηθεί ένα θέμα που ΔΕΝ αναγράφεται στην ημερήσια διάταξη, απαιτείται:
   α) εισήγηση του Προέδρου και η σχετική πλειοψηφία των παρόντων μελών
   β) αίτημα του 1/3 των μελών και η απόλυτη πλειοψηφία
   γ) η παρουσία όλων των τακτικών μελών, τα οποία συμφωνούν για τη συζήτηση του θέματος και
ύπαρξη απόφασης επί της συμφωνίας
   δ) οποιοδήποτε από το α και το β

59 Ο καταμερισμός του συνολικού έργου της οργάνωσης σε επιμέρους δραστηριότητες και η ομαδοποίηση των επιμέρους δραστηριοτήτων σε τμήματα αποτελεί στοιχείο της διοικητικής λειτουργίας:
   α) του σχεδιασμού - προγραμματισμού
   β) της οργάνωσης
   γ) διεύθυνσης
   δ)ελέγχου

60 Το ιεραρχικό στοιχείο σε μια οργανωτική δομή σχετίζεται με:
   α) την κάθετη κατανομή εξουσίας και ευθύνης
   β) τον αριθμό των υφισταμένων ανά προϊστάμενο
   γ) την κατάρτιση προϋπολογισμού
   δ) την ανάγκη καταμερισμού της εργασίας

61 Ποιο από τα παρακάτω όργανα λήψης αποφάσεων ΔΕΝ ανήκει στα κεντρικά συλλογικά όργανα της διοίκησης της εκπαίδευσης;
   α) Το ΚΥΣΠΕ
   β) Το ΚΥΣΔΕ
   γ) Το ΑΠΥΣΠΕ
   δ) Το ΥΣΕΕΠ (Υπηρεσιακό Συμβούλιο Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού)

62 Ποιο από τα παρακάτω όργανα είναι διαχειριστικό (χειρίζεται τις πιστώσεις) στο επίπεδο της σχολικής μονάδας;
   α) Ο διευθυντής
   β) Ο υποδιευθυντής
   γ) Ο σύλλογος διδασκόντων
   δ) Η σχολική επιτροπή

63 Ποιο από τα παρακάτω συλλογικά όργανα ΔΕΝ είναι συλλογικό όργανο λαϊκής συμμετοχής στο επίπεδο της σχολικής μονάδας;
   α) Ο σύλλογος διδασκόντων
   β) Η σχολική επιτροπή
   γ) Το σχολικό συμβούλιο
   δ) Ο σύλλογος γονέων

64 Η διαμόρφωση προϋπολογισμού εντάσσεται στη διοικητική λειτουργία:
   α) του προγραμματισμού
   β) της οργάνωσης
   γ) της διεύθυνσης
   δ) του ελέγχου

65 Ποια από τις παρακάτω δραστηριότητες της διοίκησης προηγείται σύμφωνα με τις βασικές αρχές του Management;
   α) Έλεγχος
   β) Διεύθυνση
   γ) Σχεδιασμός - Προγραμματισμός
   δ) Λήψη αποφάσεων

66 Στην διαδικασία του σχεδιασμού - προγραμματισμού ποια δραστηριότητα από τις παρακάτω εμπλέκεται;
   α) Ο καθορισμός χρονοδιογράμματος
   β) Ο προσδιορισμός της υφιστάμενης κατάστασης του οργανισμού
   γ) Η αξιολόγηση αποτελεσμάτων
   δ) Όλες οι παραπάνω

67 Ποια από τα παρακάτω προγράμματα ενός οργανισμού αναφέρονται στο εύρος των στόχων του οργανισμού;
   α) Στρατηγικά
   β) Μεσοπρόθεσμα
   γ) Βραχυχρόνια
   δ) Ευέλικτα

68 Ο σχεδιασμός - προγραμματισμός που γίνεται από το ΥΠΕΠΘ αφορά:
   α) Περιφερειακό επίπεδο
   β) Εθνικό επίπεδο
   γ) Νομαρχιακό επίπεδο
   δ) Σχολικό επίπεδο

69 Μεταξύ των φάσεων που σύμφωνα με τους μελετητές πρέπει να ακολουθούνται για τη λήψη μιας ορθής και επαρκώς τεκμηριωμένης απόφασης ΔΕΝ περιλαμβάνεται:
   α) ο εντοπισμός και η ανάλυση του προβλήματος
   β) η ανάπτυξη εναλλακτικών τρόπων δράσης
   γ) η υλοποίηση της απόφασης
   δ) η έγκριση της απόφασης από τους ιεραρχικά ανώτερους



70 Ποια από τις παρακάτω απόψεις είναι ορθή;
   α) Ο καταμερισμός εργασίας ΔΕΝ συντελεί στην αποτελεσματικότητα της οργανωμένης (συλλογικής)
δράσης
   β) Ο καταμερισμός εργασίας είναι βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα της οργανωμένης (συλλογικής) δράσης
   γ) Ο καταμερισμός εργασίας, επειδή συνδέεται με την εξειδίκευση δημιουργεί προβλήματα στην οργανωμένη δράση
   δ) Ο καταμερισμός εργασίας είναι προϋπόθεση της άτυπης οργάνωσης

71 Κατά τον Lewi η και άλλους το πιο επιθυμητό ύφος (στυλ) εξουσίας είναι:
   α) το αυταρχικό ύφος εξουσίας
   β) το δημοκρατικό ύφος εξουσίας
   γ) το επιτρετττικό ή αδιάφορο ύφος εξουσίας
   δ) το πολύ αυταρχικό ύφος εξουσίας

72 Η επιλογή των διευθυντών σχολείων με το σύστημα της αρχαιότητας στην υπηρεσία εξασφαλίζει:
   α) την αμεροληψία
   β) την άνοδο του μορφωτικού επιπέδου των στελεχών
   γ) την καλή λειτουργία της υπηρεσίας
   δ) όλα τα παραπάνω

73 Η συμπεριφορά ενός διευθυντή Εκπαίδευσης ή προϊσταμένου Γραφείου Εκπαίδευσης πρέπει να χαρακτηρίζεται, κατά την επικοινωνία και συζήτηση προβλημάτων με τους υφισταμένους του, από:
   α) γνησιότητα
   β) αποδοχή
   γ) ενσυναίσθηση
   δ) όλα τα παραπάνω

74 Ο διευθυντής Εκπαίδευσης ΔΕΝ ασκεί διοίκηση, εποπτεία και έλεγχο:
   α) στα ιδιωτικά σχολεία της περιφέρειας του
   β) στους σχολικούς συμβούλους
   γ) στα δημόσια σχολεία της περιφέρειας του
   δ) στους διοικητικούς υπαλλήλους της περιφέρειας του

75 Η επιστημονική-παιδαγωγική καθοδήγηση των εκπαιδευτικών ασκείται από:
   α) το διευθυντή Εκπαίδευσης
   β) τον προϊστάμενο Γραφείου Εκπαίδευσης
   γ) το σχολικό σύμβουλο
   δ) τον περιφερειακό διευθυντή Εκπαίδευσης

76 Υποστηρίζεται στη σχετική βιβλιογραφία ότι οι συγκρούσεις στο σχολείο μπορεί να οδηγούν:
   α) στην παραγωγή καλύτερων ιδεών
   β) στην ανάδειξη των προβλημάτων
   γ) στην προώθηση των ενδιαφερόντων και της δημιουργικότητας των ατόμων
   δ) όλα τα παραπάνω

77 Βασικό στοιχείο του γραφειοκρατικού μοντέλου αποτελεί:
   α) ο ασαφής καταμερισμός της εργασίας
   β) η ανομοιομορφία στην εκτέλεση κάθε έργου
   γ) η ιεραρχία της εξουσίας
   δ) η μεροληψία στις κοινωνικές σχέσεις

78 Για την επίλυση ενός προβλήματος στην περιφέρεια του ένας προϊστάμενος Γραφείου Εκπαίδευσης χρειάζεται:
   α) να αναγνωρίσει το πρόβλημα
   β) να καθορίσει τις διαστάσεις του προβλήματος
   γ) να αναζητήσει λύσεις και να επιλέξει την καταλληλότερη
   δ) όλα τα παραπάνω

79 Στις σχολικές επιτροπές μετέχει:
   α) εκπρόσωπος του δήμου
   β) εκπρόσωπος του συλλόγου γονέων κάθε σχολείου
   γ) ο διευθυντής κάθε σχολείου
   δ) όλα τα παραπάνω

80 Σύμφωνα με τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα ο υπάλληλος:
   α) έχει δικαίωμα να αρνηθεί την σύνταξη εγγράφου για το περιεχόμενο του οποίου έχει αντίθετη γνώμη
   β) δεν έχει δικαίωμα να αρνηθεί την σύνταξη εγγράφου για το περιεχόμενο του οποίου έχει αντίθετη γνώμη
   γ) δεν έχει δικαίωμα να αρνηθεί τη σύνταξη εγγράφου για το περιεχόμενο του οποίου διαφωνεί, μπορεί όμως να διατυπώσει εγγράφως την διαφωνία του
   δ) έχει δικαίωμα να αρνηθεί τη σύνταξη εγγράφου για το περιεχόμενο του οποίου έχει αντίθετη γνώμη αρκεί να την διατυπώσει εγγράφως

81 Όταν ο προϊστάμενος Γραφείου δίνει εντολή σε υφιστάμενο του, ο τελευταίος οφείλει:
   α) να εκτελεί οποιαδήποτε εντολή, ακόμα και αν αυτή είναι προδήλως αντισυνταγματική ή παράνομη
   β) να αρνηθεί να εκτελέσει εντολή, η οποία είναι προδήλως αντισυνταγματική ή παράνομη
   γ) να εκτελεί εντολή, η οποία είναι προδήλως αντισυνταγματική ή παράνομη, αρκεί να το αναφέρει
εγγράφως
   δ) να μην εκτελέσει εντολή, η οποία είναι προδήλως αντισυνταγματική ή παράνομη και να το αναφέρει χωρίς αναβολή.

82 Βασική προϋπόθεση χορήγησης άδειας υπηρεσιακής εκπαίδευσης σε εκπαιδευτικό - δημόσιο υπάλληλο είναι:
   α) η συνάφεια της μετεκπαίδευσης ή της μεταπτυχιακής εκπαίδευσης με το αντικείμενο της υπηρεσίας του
   β) το ενδιαφέρον του εκπαιδευτικού
   γ) η οικογενειακή κατάσταση του εκπαιδευτικού
   δ) τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων του εκπαιδευτικού την τελευταία τριετία από την υποβολή της αίτησης του

83 Σύμφωνα με τον Maslow, οι ανάγκες που επιθυμεί να ικανοποιήσει ο εργαζόμενος είναι:
   α) φυσιολογικές ανάγκες
   β) ανάγκες ασφάλειας και κοινωνικής αποδοχής
   γ) ανάγκες προσωπικότητας (εκτίμησης) και αυτοπραγμάτωσης
   δ) όλα τα παραπάνω

84 Βασικός στόχος της ηγεσίας είναι:
   α) η άσκηση θετικής επιρροής επί της συμπεριφοράς των μελών της οργάνωσης
   β) ο έγκαιρος προγραμματισμός των επιμέρους εργασιών
   γ) ο σαφής καταμερισμός της εργασίας
   δ) ο έλεγχος και η εποπτεία των υφισταμένων

85 Ο καταμερισμός της εργασίας επιδιώκεται διότι:
   α) συμβάλλει στην αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων
   β) δίνει τη δυνατότητα προτυποποίησης των εργασιών
   γ) δίνει τη δυνατότητα καλύτερης εποπτείας και ελέγχου
   δ) συμβάλλει σε όλα τα παραπάνω

86 6 διευθυντής σχολικής μονάδας, ο οποίος επιτυγχάνει εξισορρόπηση μεταξύ των στόχων του σχολείου, καθώς και την ικανοποίηση των αναγκών του διδακτικού προσωπικού εντάσσεται στον τύπο:
   α) του ιδιογραφικού διευθυντή ηγέτη
   β) του διεκπεραιωτικού διευθυντή ηγέτη
   γ) του νομοθετικού διευθυντή ηγέτη
   δ) σε κανένα από τα παραπάνω

87 Με τη μεταβίβαση αποφασιστικών αρμοδιοτήτων στα περιφερειακά κρατικά όργανα:
   α) επιτυγχάνεται ομοιόμορφος έλεγχος
   β) δημιουργείται ενιαία οργανωτική σκέψη και δράση
   γ) απαλλάσσεται η κεντρική διοίκηση από καθήκοντα ειδικού και τοπικού ενδιαφέροντος
   δ) δημιουργείται ισχυρή δύναμη επιβολής του κράτους

88 Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο αποτελεί:
   α) ανεξάρτητη δημόσια υπηρεσία
   β) Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου
   γ) ανεξάρτητη Αρχή
   δ) Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου

89 Κάθε ηγετικό στέλεχος της Εκπαίδευσης για να λειτουργεί αποτελεσματικά πρέπει να διαθέτει:
   α) την ικανότητα του συνεργάζεσθαι
   β) την ικανότητα του επικοινωνείν
   γ) την αντιληπτική ικανότητα
   δ) όλα τα παραπάνω

90 Ποιος/οι από τους παρακάτω ΔΕΝ μετέχει/ουν υποχρεωτικά στη σύνθεση του σχολικού συμβουλίου;
   α) Ο διευθυντής του σχολείου
   β) Τα μέλη του συλλόγου διδασκόντων
   γ) Τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου γονέων και κηδεμόνων
   δ) Ο προϊστάμενος Γραφείου Εκπαίδευσης

91 Στα συλλογικά διοικητικά όργανα ΔΕΝ ανήκουν:
   α) τα υπηρεσιακά συμβούλια
   β) ο σύλλογος διδασκόντων των σχολείων
   γ) οι σχολικές επιτροπές
   δ) τα μονομελή όργανα

92 Η ηθική αμοιβή του επαίνου απονέμεται στους εκπαιδευτικούς με απόφαση:
   α) του περιφερειακού διευθυντή Εκπαίδευσης
   β) του διευθυντή Εκπαίδευσης
   γ) του υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, ύστερα από σύμφωνη και ειδικά αιτιολογημένη γνώμη του οικείου υπηρεσιακού συμβουλίου
   δ) του νομάρχη

Οι επόμενες δύο (2) ερωτήσεις (93-94) αναφέρονται στο ακόλουθο κείμενο: Τον περασμένο μήνα σε γυμνάσιο της Αθήνας πραγματοποιήθηκε σχετική εκδήλωση, στην οποία παρευρέθησαν γονείς των μαθητών και εκπρόσωποι των τοπικών Αρχών. Πέντε λεπτά πριν την έναρξη της σχολικής γιορτής υπήρξε φραστικό επεισόδιο μεταξύ δύο εκπαιδευτικών για την ένδυση ενός μαθητή, που έπαιρνε μέρος στη συγκεκριμένη εκδήλωση, παρουσία μαθητών, γονέων και εκπροσώπων των τοπικών Αρχών. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος η διευθύντρια του σχολείου έδωσε εντολή να ξεκινήσει η γιορτή, σύμφωνα με το πρόγραμμα που είχε καταρτιστεί από το σύλλογο διδασκόντων δύο μήνες πριν. Η σχολική γιορτή πραγματοποιήθηκε στη νέα αίθουσα πολλαπλών χρήσεων με την καθυστέρηση λίγων λεπτών από την προγραμματισμένη ώρα. Την επόμενη μέρα η διευθύντρια του σχολείου ανέφερε γραπτώς το συμβάν στην προϊσταμένη Αρχή. Ας σημειωθεί, ότι το θέμα της ανάρμοστης συμπεριφοράς των δύο εκπαιδευτικών θα συζητηθεί προσεχώς στο αρμόδιο περιφερειακό υπηρεσιακό συμβούλιο. Ποια από τις απόψεις που αναφέρονται σε κάθε μια από τις παρακάτω περιπτώσεις είναι ορθή;

93 Στη συγκεκριμένη περίπτωση βασική αιτία για τη σύγκρουση των δύο εκπαιδευτικών υπήρξε το πρόβλημα:
   α) των συγκρουόμενων στόχων
   β) των ατομικών διαφορών (των δύο εκπαιδευτικών)
   γ) των οργανωτικών αδυναμιών
   δ) των περιορισμένων πόρων

94 Η τεχνική που χρησιμοποίησε η διευθύντρια του σχολείου για τη διευθέτηση της παραπάνω σύγκρουσης των δύο εκπαιδευτικών ήταν:
   α) η τεχνική του οργανώνειν
   β) η τεχνική του συμβιβασμού
   γ) η τεχνική της χρήσης εξουσίας
   δ) η τεχνική της αντιπαράθεσης

95 Ποια από τα παρακάτω αποτελούν χαρακτηριστικά του οργανογράμματος ενός φορέα:
   α) η διαγραμματική απεικόνιση της οργανωτικής δομής του φορέα
   β) ο σαφής προσδιορισμός των στόχων
   γ) ο σαφής προσδιορισμός του έργου των «μονάδων» που περιλαμβάνονται σε αυτό
   δ) τίποτα από τα παραπάνω

96 Η εποπτεία είναι συστατικό στοιχείο της λειτουργίας:
   α) του σχεδιασμού - προγραμματισμού
   β) της οργάνωσης
   γ) της διεύθυνσης
   δ) του ελέγχου

97 Αποτελεί κοινή παραδοχή η ανάγκη σύνδεσης θεωρίας και πράξης κατά την άσκηση διοίκησης. Υπό το πρίσμα αυτό σύμφωνα με την ενδεχομενική θεωρία, ο διευθυντής Εκπαίδευσης κάποιου Νομού ενδείκνυται:
   α) να υιοθετεί εκ των προτέρων συγκεκριμένο στυλ ηγεσίας
   β) να αντιμετωπίζει την κάθε περίπτωση σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτής της
κατάστασης
   γ) να ασκεί χαλαρή διοίκηση
   δ) όλα τα παραπάνω

98 Η σύνταξη του ωρολογίου προγράμματος σε επίπεδο σχολικής μονάδας χαρακτηρίζεται ως:
   α) προγραμματισμένη απόφαση
   β) μη προγραμματισμένη απόφαση
   γ) επιτελική απόφαση
   δ) οικονομική απόφαση

99 Σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία η αντίδραση στη λειτουργία του ελέγχου μπορεί να αποδοθεί:
   α) στην κατάλληλη οργανωτική δομή
   β) στην κακή εφαρμογή του συστήματος ελέγχου
   γ) στη συμμετοχή των εργαζομένων στον καθορισμό προτύπου απόδοσης
   δ) στον ορθολογικό προγραμματισμό

100 Στα πλεονεκτήματα του λειτουργικού συστήματος οργάνωσης ΔΕΝ ανήκει:
   α) η αποφυγή υπερβολικής επιβάρυνσης των ανώτερων βαθμίδων
   β) η επικάλυψη αρμοδιοτήτων
   γ) η εξασφάλιση αυξημένης παραγωγικότητας
   δ) η δυνατότητα διεύρυνσης των επιμέρους δραστηριοτήτων με το μεγαλύτερο καταμερισμό των έργων

 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1 γ 2 δ 3 β 4 δ 5 β 6 δ 7 δ 8 α 9 δ 10 γ 11 δ 12 γ 13 δ 14 δ 15 δ 16 α 17 γ 18 β 19 γ 20 β

21 β 22 γ 23 δ 24 γ 25 γ 26 δ 27 δ 28 γ 29 γ 30 β 31 δ 32 γ 33 δ 34 γ 35 γ 36 γ 37 β 38 δ 39 γ 40 β

41 δ 42 α 43 δ 44 γ 45 δ 46 β 47 α 48 α 49 δ 50 β 51 β 52 γ 53 δ 54 α 55 α 56 γ 57 β 58 γ 59 β 60 α

61 γ 62 δ 63 α 64 α 65 γ 66 α 67 α 68 β 69 δ 70 β 71 β 72 α 73 δ 74 β 75 γ 76 δ 77 γ 78 δ 79 δ 80 γ

81 δ 82 α 83 δ 84 α 85 δ 86 β 87 γ 88 α 89 δ 90 δ 91 δ 92 γ 93 β 94 γ 95 α 96 γ 97 β 98 α 99 β 100 β

Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ

Δρ. Μαρία Φραγκάκη

Μπορώ να σας αναπτύξω με μεστό ακαδημαϊκό λόγο τι υποστηρίζουν οι διάφορες επιστημολογικές και θεωρητικές προσεγγίσεις για το αξιολογικό σύστημα στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Μπορώ να σας μιλήσω για τα γνωσιακά ενδιαφέροντα που καθορίζουν τα κριτήρια αξιολόγησης, για το «τι» πρέπει να αξιολογούμε, για το «πως» και το «γιατί». Μπορώ ακόμα να σας αναφέρω πολλές βιβλιογραφικές αναφορές για τα είδη της αξιολόγησης, για εκείνη την έρημη «κριτική» και «δημιουργική» σκέψη που πεθαίνει μέσα σε ένα βαθμολογικό σύστημα, για τη «γνώση» που είναι μοναδική, στιβαρή και κραταιά, αλλά δε ξέρουμε ποιανού γνώση είναι και τι κουβαλάει αυτός που τη γράφει σε ένα βιβλίο η την αναρτεί σε ένα δικτυακό τόπο. Μπορώ να σας πως πολλά και όλα επιστημονικά τεκμηριωμένα. Αλλά θα το κάνω μια άλλη φορά.

Αυτό που θέλω τώρα να σας πως είναι μια μικρή προσωπική ιστορία. Όπως λένε και οι εποικοδομητιστές δάσκαλοί μου, μέσα από τις βιωμένες εμπειρίες μαθαίνει κανείς. Σας τη χαρίζω αγαπημένοι μου δάσκαλοι, λίγο πριν βάλετε βαθμούς στους μαθητές σας. Σας τη χαρίζω σεβαστοί γονείς, λίγο πριν πείτε την πρώτη σας κουβέντα στα παιδιά σας που κρατούν στα χέρια τον έλεγχό τους.

«Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ»

Μια φορά κι έναν καιρό,

εκεί, λίγο πριν τα Χριστούγεννα, πριν την καθιερωμένη βόλτα στο στολισμένο «Μινιόν», με βασάνιζε πάντα ένα «ωχ! Κι αυτό είχε σχέση πάντα με την αγωνία που μου προκαλούσε ο έλεγχος του πρώτου τριμήνου. Και τώρα που μεγάλωσα πάλι εκείνο το “ωχ»! με βασανίζει. Κι ας μην παίρνω βαθμούς. Κι ας δίνω βαθμούς. Αυτό το «πάρε-δώσε» με ταλαιπωρεί διότι το βαθμολογικό σύστημα του παραδοσιακού συστήματος εκπαίδευσης και οι αυταρχικοί δάσκαλοι, οι οποίοι  μου «έτυχαν» στα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια, χάραξαν τη ψυχή μου με ένα ωραιότατο δώρο: ένα τραύμα με κόκκινο γυαλιστερό φιόγκο.

Το Δημοτικό Σχολείο δεν το αγάπησα. Δε μπορούσα ποτέ να καταλάβω γιατί η κολλητή μου φιλενάδα έπαιρνε πάντα 10 κι εγώ πάντα 8. Αφού διάβαζα! Εντάξει, δε λέω,το χέρι μου δεν το πολυσήκωνα γιατί ήμουνα ντροπαλή. Εκείνος ο έλεγχος, όμως, εφιάλτης σκέτος, πάντα με τιμωρούσε για κάτι…8…8…8…άντε κι ένα 10 στη Γυμναστική. Και η καλύτερή μου φίλη μου πάντα 10, σε όλα. Μάλλον, σκεφτόμουν, δεν άξιζα και πολλά πράγματα…

Το Γυμνάσιο δεν το αγάπησα. Ήμουνα τόσο σίγουρη πως σε εκείνο το διαγώνισμα στη Χημεία είχα γράψει 20. Είχα λιώσει στο διάβασμα. Περίμενα με καμάρι τη βαθμολογία. Κι η καθηγήτρια άνοιξε τον κατάλογο και αναφώνησε μπροστά σε όλη την τάξη: Κωσταντίνου 20, Χιώτη 20, Φραγκάκη 9… Κόντεψα να πεθάνω από τη ντροπή μου. Πήρα κάτω από τη βάση τότε, έγινα μεσήλικας τώρα κι ακόμα δεν κατάλαβα γιατί πήρα εκείνο το 9. Εκείνος ο έλεγχος, εφιάλτης σκέτος, πάντα με τιμωρούσε για κάτι…15…16…15…16…άντε κι ένα 18 στη Γυμναστική. Κι η καλύτερή μου φίλη, πάντα 20 σε όλα. Μάλλον, σκεφτόμουν, δεν άξιζα και πολλά πράγματα…

Το Λύκειο το αγάπησα λίγο παραπάνω. Γιατί είχα ένα Μαθηματικό που μου έκανε το αφηρημένο -συγκεκριμένο και το καταλάβαινα και μια Φιλόλογο που μου έκανε το συγκεκριμένο- αφηρημένο και μου πλάτυνε τη σκέψη, δίνοντάς της φτερά να πετάξει. Κι εκείνος ο έλεγχος λίγο γλύκανε…18…19…18…19…Κι όμως, εγώ έμεινα στην πεποίθηση του «χτες» που είχαν οι άλλοι για εμένα. Παράξενο, σκεφτόμουν, πώς έγινε αυτό; Αφού, δεν άξιζα και πολλά πράγματα…

Δίνοντας «Πανελλήνιες» εξετάσεις, ήξερα πως δασκάλα δεν ήθελα να γίνω, αλλά ήταν μια από τις «αναγκαστικές» επιλογές μου στη λίστα. Και πέρασα, πού λέτε; Στην Παιδαγωγική Ακαδημία της Αθήνας. Έκρυψα τους ελέγχους μου-κι ακόμα κρυμμένους τους έχω- και ξεκίνησα τη φοιτητική μου ζωή.

Κι έφτασε η ώρα που πήγα στο σχολείο για να διδάξω. Μάζεψα την κλονισμένη μου αυτοπεποίθηση και αντίκρισα τα πρώτα μου πρωτάκια πριν είκοσι χρόνια… Κι ήταν όμορφα, πόσο όμορφα ήταν να διδάσκεις! Μα είχα ένα «κουσούρι».

• Όταν έβλεπα «κακό» μαθητή έβαζα στοίχημα κρυφό με τη «μικρή Μαρία», που έκρυβα μέσα μου, να τον πείσω πως αυτή είναι μια ιδέα που του περνούν οι άλλοι, πως δεν είναι η αλήθεια.
• Εξηγούσα στον ίδιο και στους συμμαθητές τους ότι είναι τόσο «καλός» μαθητής όσο κι αυτοί, αλλά μπορεί να είχε μια ατυχία, να μην είχε την κατάλληλη βοήθεια ή να είχε άλλα άγχη κι άλλες έννοιες για ένα μικρό διάστημα.
• Και του τα εξηγούσα όλα με τον πιο απλό και αναλυτικό τρόπο. Και τον έπαιρνα στην έδρα καιτου τα έλεγα με το δικό ΤΟΥ τρόπο, όχι με τον τρόπο των ΑΛΛΩΝ συμμαθητών μου, ούτε με το δικό ΜΟΥ τρόπο. Και του έλεγα πόσο σπουδαίος είναι, μα πόσο!
• Και του έβαζα 10…10…10…και έλεγα σε όλους πόσο πολύ προσπαθεί!
• Έλεγα σε όλο το τμήμα να μην ανταγωνίζονται ο ένας με τον άλλο, αλλά να φροντίζουν να είναι μια καλή ομάδα που το ένα μέλος της να προσφέρει στο κοινό έργο ότι καλύτερο μπορεί και ξέρει.

Κι αυτός καμάρωνε και ψήλωνε και διάβαζε και σήκωνε το χέρι του και το μάκραινε να φτάσει το χέρι των άλλων. Κι όταν έβλεπα το χέρι του κατεβασμένο του γαργαλούσα τη μασχάλη για να το σηκώσει…Κι είδα πως τότε το σήκωνε και το κρατούσε ολόρθο. Ήθελε κι αυτός, όπως κι εγώ, όπως κι εσείς, αυτό το ενθαρρυντικό «κάτι» που θα τον έκανε να διαβάζει πιο πολύ, να μη φοβάται το λάθος, να συμμετέχει με μια φωνή σταθερή κι ένα κορμί καμαρωτό.

Πέρασαν χρόνια πολλά, για να βρω κι εγώ το δικό μου «κάτι», που γαργαλησε τη δική μου μασχάλη. Σήκωσα τότε κι εγώ το χέρι μου και στάθηκα καμαρωτή στο 1.80 ύψος μου. Πήγα στη μετεκπαίδευση, τέλειωσα το μεταπτυχιακό μου, πήρα το διδακτορικό μου, κέρδισα υποτροφία κι άρχισα να παίρνω…10…10…10…Κι έχω τόση αγάπη για αυτό που κάνω. Και βλέπω πια πως μπορώ, πως είμαι ικανή, πως οι βαθμοί μου τότε έλεγαν ψέματα, ήταν χάρτινοι και μου σημάδεψαν με ανεπάρκεια τα τρυφερά μου χρόνια.

Κι έζησα εγώ καλά κι οι μαθητές μου καλύτερα».

Κι όμως, ακόμα, κάποιες στιγμές, φοβάμαι, πως μάλλον κάποιο λάθος θα έχει γίνει. Κι όμως, κάποιες φορές, αναρωτιέμαι ακόμα αν αυτά τα δεκάρια είναι δικά μου. Κι έχω ακόμα εκείνη την απορία: Γιατί δεν πήρα ποτέ κι εγώ στον έλεγχο ένα καμαρωτό Άριστα (10) στο Δημοτικό Σχολείο; Γιατί εγώ δε μορούσα να τα καταφέρω;

Την απάντηση μου την έδωσε ο Seymour Papert, στις «Νοητικές Θύελλες», στο βιβλίο που πρωτοδιάβασα για να δώσω τις μεταπτυχιακές μου εξετάσεις. Έγραφε, λοιπόν κάπου:

«…και τότε…Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ».

Ναι, έτσι είναι. Είμαι τόσο σίγουρη πια. Σου λένε με πολλούς τρόπους πως είσαι ανίκανος, στο ξαναλένε κι εσύ-πού θα πάει- το πιστεύεις…

Όμως, εμείς οι δάσκαλοι έχουμε πια ένα ρόλο διαφορετικό από εκείνον της αυθεντίας, του τιμωρού, του αυταρχικού ηγέτη. Ξέρουμε, πριν σημειώσουμε με μπλε μελάνι την κίτρινη καρτέλα πως χαράζουμε με κόκκινο μια τρυφερή παιδική ψυχή.

Όμως, εμείς οι γονείς έχουμε πια συνειδητοποιήσει πως θέλουμε τα παιδιά μας να είναι πρώτα από όλα συναισθηματικά υγιή, να αισθάνονται ικανά και δυνατά να χαράξουν το δικό τους δρόμο. Ξέρουμε πως πρέπει να τους πούμε ένα μεγάλο «μπράβο» στην προσπάθεια τους και να τα ενθαρρύνουμε.

Σε ένα σύγχρονο σύστημα αξιολόγησης πρέπει

• να προτάσσονται τα κίνητρα μάθησης που ενισχύουν την αυτοεκτίμηση του μαθητή, την ενθάρρυνση της προσπάθειάς του, τον προσδιορισμό των ενδιαφερόντων του.
• να καλλιεργούνται δεξιότητες συναισθηματικής νοημοσύνης, όπως εκείνες της συνεργατικότητας, της αλληλεπίδρασης, του σεβασμού, της ενσυναίσθησης
• να παρακολουθείται  η πρόοδος του μαθητή και να εντοπίζονται οι μαθησιακές του δυνατότητες ή αδυναμίες σε σύγκριση με τις πρότερες επιδόσεις του.
• να δίνεται έμφαση στην εξατομίκευση της αξιολόγησης, αποφεύγοντας τυποποιημένες διαδικασίες σύγκρισης.
• να αναδεικνύεται η «μαθησιακή ταυτότητα» κάθε μαθητή λαμβάνοντας υπόψη τον ατομικό τρόπο και ρυθμό μάθησης του μαθητή, το στάδιο της γλωσσικής του ανάπτυξης, αλλά και τις ευκαιρίες που του προσφέρει το κοινωνικο-οικονομικό του περιβάλλον.
• να υπάρχει στόχευση για την ανάπτυξη της υπευθυνότητας και την καλλιέργεια κριτικού και δημιουργικού πνεύματος.
• να προάγεται η συνδυαστική, διεπιστημονική και ολιστική προσέγγιση της γνώσης.

 ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΕΤΟΙΜΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ,
 ΕΜΕΙΣ ΤΑ ΧΑΡΑΖΟΥΜΕ ΚΑΘΩΣ ΠΡΟΧΩΡΟΥΜΕ…

Δρ. Μαρία Φραγκάκη

Πηγή: Δημοτικό Σχολείο Ολύνθου

http://dim-olynth.chal.sch.gr/?p=821

Άγγελος Πατσιάς

"Υπάρχει πάντα στην παιδική μας ηλικία μια στιγμή που ανοίγει μια πόρτα και μπαίνει το μέλλον."
Graham Green, Βρετανός συγγραφέας

"Όποιος μεγάλωσε στη φυλακή, τη φυλακή θυμάται. Όποιος μεγάλωσε στο παλάτι, το παλάτι θυμάται.
Ινδική παροιμία

Του καρδιολόγου Νικήτα Κακκαβά που δημοσιεύτηκε στο blog Σχολιαστής

Σε κάθε σχολείο ανάμεσα στους δέκα-είκοσι δασκάλους υπάρχει και ένας που ξεχωρίζει. Ένας δάσκαλος που τον θυμόμαστε για χρόνια μετά, μέχρι τα γεράματα μας, με αγάπη και αληθινή συγκίνηση. Ένας δάσκαλος που κατάφερε να τρυπώσει στο άβατο της παιδικής μας ψυχής και έφερε ένα εντελώς νέο φως. Και χάρη σ' αυτό το "Δεύτε λάβετε φως" - φως μικρού κεριού ή ολόλαμπρου ήλιου δεν έχει σημασία - μέσα στην κυνικότητα και στην αδιάφορη καθημερινότητα του ενήλικα, που μοιραία όλοι μεταμορφωθήκαμε, διασώζεται και αχνοφέγγει ακόμα ό,τι καλό διαθέτουμε εντός μας.

Σε ένα μικρό χωριό του ορεινού Ρεθύμνου, τον Φουρφουρά, οι γιοί και οι κόρες των 560 μόλις κατοίκων του δέχτηκαν την ευεργεσία μιας αναπάντεχης τύχης. Χωρίς να το ξέρει, κάποιος βαριεστημένος δημόσιος υπάλληλος του υπουργείου Παιδείας σφράγισε πριν από λίγα χρόνια τον διορισμό στο χωρίο τους ενός τέτοιου ξεχωριστού δασκάλου, του Άγγελου Πατσιά.

Ο νεαρός δάσκαλος δεν είδε αυτόν τον διορισμό του στην άκρη του πουθενά σαν μια καταναγκαστική προσγείωση, σαν δυσάρεστο πάρεργο εν όψει μιας ευνοϊκότερης μετάθεσης ή σαν μια ευκαιρία για ατελείωτη ραστώνη.

Αντιθέτως! Διέθεσε και διαθέτει μέχρι σήμερα ό,τι φωτεινότερο κρύβει η ψυχή του. Μακριά από κάθε λογική κέρδους - βλέπε αντιπαροχή υπό την μορφή μισθού, προσωπικής προβολής και ό,τι παρόμοιο σκεφθεί ο κακοπροαίρετος νους μας - άνοιξε στους ολιγάριθμους μαθητές του την αυλαία ενός εντελώς καινούργιου κόσμου, χαρίζοντας τους την σπάνια ευκαιρία να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι.

Στην άκρη το "εβδομαδιαίο πρόγραμμα"

Και τι δεν έκανε ο ευφάνταστος αυτός δάσκαλος! Και πρώτα από όλα έγκαιρα πήρε την ορθή και γενναία απόφαση να αποδράσει από τα ασφυκτικά όρια του γραφειοκρατικού «Εβδομαδιαίου Προγράμματος» που ορίζει το Υπουργείο Παιδείας. Στο δικό του σχολείο αποφάσισε πως κράτος και εξουσία θα είχαν οι ανάγκες και οι νόμοι της παιδικής ηλικίας και όχι το στενάχωρο πλαίσιο του νομοθέτη. Έβαλε τα τυχερά Φουρφουργιανάκια στις φτερούγες του και ξεκίνησαν όλοι μαζί την πτήση τους προς τον ευαίσθητο ουρανό της Φαντασίας – ή προς τον φανταστικό ουρανό της Ευαισθησίας, αν προτιμάτε.

Μέσα στα λίγα χρόνια που ο Άγγελος Πατσιάς είναι δάσκαλος στο 4θέσιο Δημοτικό σχολείο Φουρφουρά πραγματοποίησε ένα μικρό θαύμα.

Δεν στάθηκε στις ανεπάρκειες της ελληνικού κράτους, αγνόησε τις αβελτηρίες της δημόσιας παιδείας, υπερπήδησε κάθε βολική δικαιολογία προκειμένου να αρκεστεί στο νόμο της ήσσονος προσπάθειας. Οργάνωσε το παλιό σχολείο του χωριού, μεταμορφώνοντας το από ένα εγκαταλειμμένο οίκημα σε σχολείο του 21ου αιώνα. «Σχολείο της φύσης και των χρωμάτων» το ονόμασε και βάλθηκε να το φτιάξει.

Ζωγράφισε φωτεινούς και έγχρωμους τους τοίχους, πλούτισε την βιβλιοθήκη του, έφερε υπολογιστές. Μα πάνω από όλα αποφάσισε να μάθει στα παιδιά αληθινά "γράμματα", παναπεί να ξυπνήσει εντός τους τον αχόρταγο προσανατολισμό προς το Καλό και το Ωραίο.

Γι' αυτό και βάλθηκε να μάθει τα παιδιά να τραγουδούν, να νοιώθουν την ποίηση, να παίζουν θέατρο, να χορεύουν - μέχρι και "μάχη χορευτικών συγκροτημάτων" διοργάνωσε ο αθεόφοβος! Οργάνωσε τους μικρούς του μαθητές για καλλιεργούν μποστάνια και να φτιάξουν το δικό τους κοτέτσι. Κατόπιν τους έμαθε να πουλάνε την παραγωγή τους - αυγά, καρπούζια και λαχανικά - προκειμένου να εξασφαλίσουν χρήματα για τα έξοδα του σχολείου. Κανονικό πρότυπο αυτοδιαχείρισης δηλαδή.

Διαβάζω στο Διαδίκτυο την άποψη του για την εκπαίδευση.

"Η εκπαίδευση", λέει ο Άγγελος Πατσιάς, "κρύβεται στα απλά πράγματα. Εγώ αυτό που έκανα είναι να πειραματίζομαι". Και συνεχίζει: "Δεν θέλει φόβο στον πειραματισμό και μάλλον αυτό είναι το πιο σημαντικό. Πάντα όμως να έχουμε ως γνώμονα ότι τα παιδιά δεν θα ζημιωθούν από τους πειραματισμούς. Λάθη θα γίνουν, τα παιδιά δείχνουν κατανόηση. Ο δάσκαλος δεν είναι θεός. Είναι κάτι το οποίο κινείται ανάμεσά τους πολλές ώρες την ημέρα και ο ένας μαθαίνει από τον άλλο".

Τέλος, μεταξύ των πολλών άλλων, o Άγγελος Πατσιάς δημιούργησε, κλέβοντας ώρα από τον "εξωσχολικό" του χρόνο, μια διαδικτυακή εκπαιδευτική τηλεόραση για τα παιδιά. Την Φουρφουρά Web TV!

Η Φουρφουρά Web TV δεν είναι απλά μια ακόμη διαδικτυακή τηλεόραση ανάμεσα στις χιλιάδες που μπορεί να βρει κανείς σήμερα στο Ίντερνετ. Είναι κάτι πολύ περισσότερο: αποτελεί έναν δίαυλο επαφής και επικοινωνίας των παιδιών με την υπόλοιπη Κρήτη, με την Ελλάδα και – γιατί όχι; - με όλο τον κόσμο. Μέσα από αυτήν τα παιδιά αυτοσχεδιάζουν, δημιουργούν, αλλά επίσης λύνουν τις απορίες τους, μαθαίνουν εξ αποστάσεως… Πάνω από όλα τα παιδιά το διασκεδάζουν. Αρκεί να επισκεφτεί κανείς τον σχετικό διαδικτυακό τόπο – site επί το … ελληνικότερον - για να διαπιστώσει, ότι όσα γράφω είναι αλήθεια μέχρι κεραίας.

Ας είμαστε ειλικρινείς. Ο κόσμος μας λειτουργεί με γνώμονα την ανισότηταµ στα όνειρα και τις προοπτικές των ανθρώπων καμιά δημοκρατία και δικαιοσύνη δεν λειτουργεί. Έχεις αναρωτηθεί, άραγε αναγνώστη μου, τι είδους ισονομία ορίζει ο Θεός, η Τύχη, το Κισμέτ, η φυσική επιλογή, το Κάρμα - ή έστω ό,τι πιστεύει ο καθένας - ανάμεσα στο παιδάκι που γεννιέται σε μια εύπορη αστική οικογένεια στα προάστια της Αθήνας και στα παιδιά ενός μεροκαματιάρη αγρότη ή κτηνοτρόφου σε κάποιο απομονωμένο χωρίο των συνόρων;

Τα παιδιά του Φουρφουρά γεννήθηκαν με τα σύνορα τους κατ’ αρχήν κλειστά στην αποδημία των ονείρων και της ίσης ευκαιρίας. Αναλογιστείτε τα δεδομένα και προβλέψτε τις δυνατότητες: ένα ορεινό χωριό 500 ανθρώπων που στην πλειονότητα είναι υπερήλικες χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση, λασπόδρομοι, το Ρέθυμνο χιλιόμετρα μακριά και στη γλώσσα του χωρίου πολλές λέξεις, όπως "κινηματογράφος», «θέατρο», «συναυλία», «λεωφόρος» κ.ά., χωρίς αντίκρισμα. Τα παιδιά του Φουρφουρά έπρεπε να τρέξουν, αμέσως αφότου γεννήθηκαν, αν ήθελαν να «προλάβουν» τους συνομηλίκους τους των πόλεων. Βλέπεις οι τελευταίοι είχαν όλον τον χρόνο, πρώτα να μπουσουλήσουν, μετά να σηκωθούν στα δυο τους πόδια και να μάθουν με την ησυχία τους να περπατούν. Κι όμως η παρουσία ενός μόνου ανθρώπου, του δάσκαλου Άγγελου Πατσιά, έφτασε να ανατρέψει την προδιαγεγραμμένη μοίρα των παιδιών, κατάφερε να ανοίξει ρωγμές στην απομόνωση τους και να εγγράψει οριστικά στην καρδιά τους στέρεες παρακαταθήκες για το μέλλον. Με άλλα λόγια, ο εμπνευσμένος δάσκαλος μπόρεσε να ακυρώσει τα βαρίδια της καταγωγής και να αποκαταστήσει μια κάποια πιο δίκαια κανοναρχία στην πτήση της ζωής τους.

Μα γιατί τα γράφω όλα αυτά; Δεν ξέρω και εγώ στ’ αλήθεια, αναγνώστη μου. Ίσως να ματαιοπονώ γράφοντας τούτες τις σκέψεις, για να διεκδικήσω φρούδες απαντήσεις σε μάταιες απορίες. Φερ’ ειπείν σε τούτα τα χρόνια της δημόσιας ρητορείας και της ιδιωτικής ιστορίας, όπου όλα τριγύρω είναι «ωραία κιόλας ερείπια»2, τι μπορούμε να λογαριάσουμε για Πράξη; Κι ακόμη: ποια Πράξη, μέσα σε τούτο το ετοιμόρροπο σκηνικό μες στο οποίο περιφέρουμε κομπάρσο τη ζωή μας, μπορεί να σταθεί όρθια σαν αλεξικέραυνο;

Ζούμε στα χρόνια, που το τιποτένιο κάνει μεγάλο σαματά. "Πάμε ΠΟΥΘΕΝΑ, να δούμε ΚΑΝΕΝΑΝ για να πούμε ΤΙΠΟΤΑ", είναι το σλόγκαν της νέας εποχής. Η βιαστική πλειοψηφία, που ξεχαρμανιάζει μπροστά στους ήρωες της lifestyle υποκατάστατης πραγματικότητας, έχει τυφλά και κωφά τα αισθητήρια της για τέτοιες λογής Πράξεις, όπως τούτο το ευαίσθητο δασκαλίκι του νεαρού Άγγελου. Μοιάζει για αυτούς αποκοτιά, γραφικότητα, καπρίτσιο ή τέλος πάντων μια ασήμαντη και δυσδιάκριτη ψηφίδα στο οπτικό τους πεδίο. Στο βάθος ίσως και να την αγνοούν, επειδή γίνονται ενοχλητικοί όσοι επιμένουν ακόμα να θυμίζουν πως είμαστε φτιαγμένοι για να γίνουμε Άνθρωποι ...

Εκπληκτικέ Άγγελε Πατσιά, αν μπορούσε η φωνή μου να φτάσει μεμιάς από εδώ τον παγωμένο βορρά της Ελλάδας μέχρι τον Φουρφουρά της ορεινής Ρεθυμνίας, θα ήθελα να σου φωνάξω αληθινέ μου Δάσκαλε, για ό,τι κάνεις, τα λόγια του Ποιητή:

"Κι όρθια η Πράξη σαν αλεξικέραυνο".

Υ.Γ1. Λίγους μήνες πριν πεθάνει ρώτησαν σε μια τηλεοπτική συνέντευξη τον Γιώργο Ζαμπέτα τι θυμάται από την ζωή του. Ο θυμόσοφος μάγκας, ρούφηξε το τσιγάρο του, ζύγισε το ζάρι της μνήμης και απάντησε στον έκπληκτο δημοσιογράφο: «Εξόν από την μάνα και τα παιδιά μας, τι νομίζεις ότι θα θυμόμαστε ρε; Κανά καλό δάσκαλο, την πρώτη γκομενίτσα και κανένα μερακλίδικο τραγούδι…».

Υ.Γ2. Ότι σταδιακά μεταλλασσόμαστε από οργανωμένη κοινωνία ανθρώπων σε ένα σαθρό, αλλοπρόσαλλο, ετοιμόρροπο και χωρίς ευδιάκριτο αξιακό σύστημα συνονθύλευμα τυχαίων συνοδοιπόρων, φαίνεται και από την αντιμετώπιση που επιφυλάσσει η πλειοψηφία στους δασκάλους. «Τεμπέληδες που κάθονται τρεις μήνες το χρόνο», «δασκαλάκοι», «μίζεροι» και άλλα τέτοια παρόμοια συνηθίζουν για τους δασκάλους αρκετοί. Κάποιοι μάλιστα προχωρούν ακόμη παραπέρα: αποκαθηλώνουν τον δάσκαλο στα μάτια του μικρού παιδιού τους με την παραμικρή ευκαιρία. Διόλου δεν αντιλαμβάνονται το κακό που κάνουν στην αθώα παιδική ψυχή των σπλάγχνων τους (υπέρ των οποίων a propo ισχυρίζονται πως κόπτονται και πασχίζουν). Μιας και στο παιδί πρώτα οικοδομείς το εναλλακτικό και ύστερα γκρεμίζεις το υπάρχον. Τακτική μπουλντόζας και αντιπαροχής δεν χωράει στη ψυχή των παιδιών μας! Ψιλά γράμματα θα μου πεις αναγνώστη μου. Όμως, στις λεπτομέρειες παίζεται το παιχνίδι της ζωής…

Το πρώτο ολισθηρό βήμα για την αμορφωσιά και την απανθρωπιά της κοινωνίας - και ό,τι αυτές συνεπάγονται - είναι η αντιφατική στάση που τηρούμε έναντι των δασκάλων – και κατ’ επέκταση της Παιδείας. Από τη μια, τους εμπιστευόμαστε ό,τι πιο πολύτιμο, εύθραυστο και σπάνιο αξιωθήκαμε ποτέ να αποκτήσουμε: τη ψυχή των παιδιών μας. Επιπλέον, με κάθε ευκαιρία αναγνωρίζουμε τη σπουδαιότητα του λειτουργήματος τους. Από την άλλη, παραμένουμε πεισματικά και εξαρχής προκατειλημμένοι και απαξιωτικοί μαζί τους. Σκεφθείτε μοναχά πόσες φορές έχετε ακούσει ή και ξεστομίσει την ατάκα "τι ξέρει τώρα ο δασκαλάκος;". Επιτρέψτε μου να πω – όχι ότι χρειάζονται αυτόκλητους υπερασπιστές οι δάσκαλοι - πως ενίοτε ξέρει πολλά περισσότερα από πολλούς τριγύρω μας που τους έχει αποχαυνώσει η lifestyle παρέλαση της τηλεόρασης.

Είναι σίγουρο πως δεν αξίζουν όλοι οι «δάσκαλοι» να λέγονται δάσκαλοι, όπως δεν αξίζει λ.χ. να λέγονται γιατροί όλοι οι "γιατροί", δικαστές όλοι οι "δικαστές" και εν τέλει όλοι οι «άνθρωποι» άνθρωποι. Χωρίς αμφιβολία στην εκπαιδευτική κοινότητα λαθροβιώνουν αρκετοί που δεν έχουν αντιληφθεί στο ελάχιστο πόσο σπουδαίος είναι ο ρόλος τους και ποια επίδραση μπορεί να έχει διαχρονικά η παρουσία τους στους ανθρώπους, την αγωγή των οποίων τους εμπιστεύονται οι γονείς και η κοινωνία. Ωστόσο, αναπόφευκτα παιδεία και σχολείο δεν έχουν νόημα χωρίς τον δάσκαλο, όπως δεν νοείται δικαιοσύνη και δικαστήριο χωρίς τον δικαστή ή υγεία και νοσοκομείο χωρίς τον γιατρό.

Μόνο αν η κοινωνία και οι εκάστοτε Εξουσίες αναγνωρίσουν με ολοφάνερο και ανυπόκριτο τρόπο την αξία του δασκάλου, υπάρχει ελπίδα η εκπαιδευτική κοινότητα να βρει το θάρρος και την αποφασιστικότητα να ξεφορτωθεί από τέτοιους λογής λαθρεπιβάτες. Εν τέλει χρειάζονται και κάποια υπομόχλιο συμπαράσταση οι δάσκαλοι για να εννοήσουν, να προστατέψουν και να αναδείξουν το κύρος της ευθύνης να είσαι δάσκαλος.

Οι δάσκαλοι – και ιδίως οι νέοι δάσκαλοι, τα είκοσι οχτώ χρονών αγόρια και κορίτσια που βλέπω περιτριγυρισμένα από τα πολύβουα μελίσσια των παιδίων στις αυλές των δημοτικών σχολείων - πρέπει να πάψουν να ακροβατούν στο τεντωμένο σκοινί μιας τέτοιας αντίφασης: από τη μια λειτουργοί, από την άλλη απαξιωμένοι από την κοινωνία και νεόπτωχοι με 900 ευρώ μισθό από το Κράτος. Γιατί αν "όλα έχουν παιχτεί, προτού γίνουμε δώδεκα χρονών", όπως σοφά διαισθάνθηκε ο Γάλλος ποιητής Charles Péguy, τότε ο δάσκαλος είναι κάτι περισσότερο από αυτό για το οποίο τον προορίζει η προκρούστεια γραφειοκρατική αντίληψη του Υπουργείου Παιδείας. Είναι τυχαίο που ο Πλάτωνας στην Ιδανική Πολιτεία του ιεράρχησε πρώτο τον Δάσκαλο στην κορυφή της κοινωνίας;

Υ.Γ3. Θερμή παράκληση να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Φουρφούρα Web TV (http://fourfourastv.blogspot.com). Προσπαθήστε να στείλετε με κάθε τρόπο (e-mail στη διεύθυνση του angelpats@gmail.com, συγχαρητήρια επιστολή στο σχολείο του χωριού κλπ) σ' αυτόν τον άνθρωπο ένα μήνυμα συμπαράστασης, ένα μικρό μπράβο, μια ευχή. Το αξίζει! Ο ίδιος - σεμνός καθώς φαίνεται - δεν επιδίωξε ποτέ του την προβολή. Ωστόσο, την αξίζει όσο κανείς άλλος! Ιδίως αυτές τις στιγμές όπου η κατήφεια και η απαισιοδοξία που γέννησε η οικονομική κρίση σκιάζουν το μικρό του άστρο στον ουρανό μας.

*To κείμενο είναι του καρδιολόγου Νικήτα Κακκαβά και δημοσιεύτηκε στο blog Σχολιαστής